Iridyum
77
Ir
Grup
9
Periyot
6
Blok
d
Protonlar
Elektronlar
Nötronlar
77
77
115
Temel Özellikleri
Atom numarası
77
Atom ağırlığı
192,217
Kütle Numarası
192
Kategori
Geçiş metalleri
Renk
Gümüşi
Radyoaktif
Hayir
Latince gökkuşağı anlamına gelen iris kelimesinden
Kristal yapısı
Yüzey merkezli kübik
Tarihi
İridyum, 1803 yılında Londra'da İngiliz kimyager Smithson Tennant tarafından keşfedildi.
Platin üzerine çalışan kimyagerler onu çözünür tuzlar oluşturmak için kral suyunda çözdü ve az miktarda koyu, çözünmez bir artık gözlemledi.
Smithson Tennant çözünmez artığı analiz etti ve yeni bir metal içermesi gerektiği sonucuna vardı.
Platin üzerine çalışan kimyagerler onu çözünür tuzlar oluşturmak için kral suyunda çözdü ve az miktarda koyu, çözünmez bir artık gözlemledi.
Smithson Tennant çözünmez artığı analiz etti ve yeni bir metal içermesi gerektiği sonucuna vardı.
Enerji seviyesi başına Elektronlar
2, 8, 18, 32, 15, 2
Elektron dizilimi
[Xe] 4f14 5d7 6s2
İridyum, bilinen en korozyona dayanıklı metaldir
Fiziksel Özellikleri
Faz
Katı
Yoğunluk
22,56 g/cm3
Ergime noktası
2739,15 K | 2466 °C | 4470,8 °F
Kaynama noktası
4701,15 K | 4428 °C | 8002,4 °F
Ergime ısısı
26 kJ/mol
Buharlaşma ısısı
560 kJ/mol
Isı kapasitesi
0,131 J/g·K
Dünya kabuğundaki bulunulabilirliği
4×10-8%
Evrendeki bulunulabilirliği
2×10-7%
CAS Numarası
7439-88-5
PubChem CID Numarası
23924
Atom Özellikleri
Atom yarıçapı
136 pm
Kovalent yarıçapı
141 pm
Elektronegatifliği
2,2 (Pauling ölçeği)
İyonlaşma enerjisi
8,967 eV
Atomik Hacim
8,54 cm3/mol
Isıl iletkenlik
1,47 W/cm·K
Yükseltgenme seviyeleri
-3, -1, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Uygulamalar
İridyum, yüksek sıcaklıklarda kullanılan pota ve diğer ekipmanların yapımında kullanılır.
İridyum ayrıca platin alaşımlarında sertleştirici ajan olarak da kullanılır.
Ark erozyonuna direnci, iridyum alaşımlarını bujilerdeki elektrik kontakları için ideal kılar.
İridyumun radyoaktif izotopları, kanser tedavisinde radyasyon terapisinde kullanılır.
İridyum ayrıca platin alaşımlarında sertleştirici ajan olarak da kullanılır.
Ark erozyonuna direnci, iridyum alaşımlarını bujilerdeki elektrik kontakları için ideal kılar.
İridyumun radyoaktif izotopları, kanser tedavisinde radyasyon terapisinde kullanılır.
İridyum düşük toksisiteli kabul edilir
İzotoplar
Kararlı izotoplar
191Ir, 193IrKararsız izotoplar
164Ir, 165Ir, 166Ir, 167Ir, 168Ir, 169Ir, 170Ir, 171Ir, 172Ir, 173Ir, 174Ir, 175Ir, 176Ir, 177Ir, 178Ir, 179Ir, 180Ir, 181Ir, 182Ir, 183Ir, 184Ir, 185Ir, 186Ir, 187Ir, 188Ir, 189Ir, 190Ir, 192Ir, 194Ir, 195Ir, 196Ir, 197Ir, 198Ir, 199Ir